Ko-lekcja wspólnoty - Galeria Sztuki Rzeczna, Śląskie, Rybnik

Wystawa powstała jako rezultat otwartego naboru prac, którego celem było świadome oddanie przestrzeni osobom doświadczającym różnego rodzaju barier oraz sojusznikom działającym na rzecz dostępności. Galeria Sztuki Rzeczna potraktowała ten gest jako formę praktykowania uważności – próbę zbudowania sytuacji, w której głos i obecność twórców oraz twórczyń ze szczególnymi potrzebami stają się centralnym punktem spotkania z publicznością. Wybrane prace nie tworzą jednolitej narracji, lecz sięgają do różnorodnych doświadczeń cielesnych, emocjonalnych i społecznych, pokazując, że wrażliwość jest nie tylko perspektywą, lecz także formą wiedzy o świecie.

Każda z realizacji proponuje inne rozumienie relacji między ciałem a otoczeniem. Wiktor Drozyński bada moment przejścia między dźwiękiem a ciszą, traktując codzienny gest zdejmowania aparatów słuchowych jako symbol zmiany stanu obecności. Projekt „Sztuka dotyku”, tworzony przez Dominika Gocyłę i Izabelę Jasińską, podkreśla wagę współdziałania i zmysłowego poznawania świata, ujawniając artystyczny potencjał, który może rozwijać się mimo – a czasem poprzez – ograniczenia. Mateusz Kowalczyk odsłania z kolei neuroatypowe sposoby bycia, budując przestrzeń ukojenia, w której zmysły i emocje odzyskują równowagę po codziennych napięciach. Anka Rynarzewska kieruje uwagę na język ciała i jego sygnały – te, które często pozostają wypierane przez społeczne role i oczekiwania. Jej makatka staje się opowieścią o odzyskiwaniu siebie poprzez uważność na drobne gesty, rytuały i emocje. Sylwia Jakubowska-Szycik rozwija natomiast wieloletni projekt „Dom schron”, w którym tworzy metaforyczną przestrzeń ochrony, pozwalającą na jednoczesne wycofanie i obecność, kruchość i siłę.

Wspólnie prace te tworzą mapę doświadczeń, w której sztuka staje się formą troski – o siebie, o drugą osobę, o wspólnotę. Wystawa proponuje nie tylko oglądanie, ale i współodczuwanie: zaprasza do wejścia w rytmy innych ciał, do zatrzymania się przy ich opowieściach, do uznania, że różnorodność sposobów percepcji i komunikacji wzbogaca naszą wspólną przestrzeń. To afirmacja uważności jako postawy twórczej i społecznej.

Kuratorka wystawy: Joanna Rzepka – artystka wizualna, kuratorka i edukatorka działająca na polskiej scenie sztuki od ponad dwóch dekad. Współtwórczyni Galerii Szarej (2002–2024), absolwentka UAP, ITF w Opavie i studiów podyplomowych SWPS z zakresu neuroróżnorodności. Łączy praktykę artystyczną i kuratorską z pracą na rzecz inkluzywnej kultury.