MITY GRECKIE - Leda z łabędziem. Ekslibrisy ze zbiorów Władysława Owczarzego - Galeria Ciasna, Śląskie, Jastrzębie-Zdrój

Znamy cały szereg mitów przekazywanych przez starożytną grecką tradycję, w których opowieści o bogach i herosach wyjaśniają miejsce człowieka w świecie, oraz funkcjonowanie świata, jego stworzenie i historię. Najstarszymi źródłami wiedzy o mitologii greckiej są dzieła Homera i Hezjoda.

Jak wiemy mity są bardzo zróżnicowane i urozmaicone, ale najbardziej interesujące współczesnego człowieka są te opowiadające o półbogach i herosach. Na przykład bardzo popularne są mity opisujące uwodzenie śmiertelnych kobiet przez bogów, skutkujące narodzinami herosów i bogów.

Do nich zalicza się właśnie mit o uwiedzeniu Ledy przez Zeusa w postaci łabędzia. Opisany został w Metamorfozach Owidiusza. Według legendy w córce Testiosa i Leukipe (żony króla Sparty Tyndareosa) zakochał się Zeus, który, by ją posiąść, zamienił się w łabędzia i uwiódł ją. Po tym akcie Leda wydała cztery jaja, z których przyszło na świat czworo dzieci: Kastor, Polluks, Helena i Klitajmestra.

Motyw ten został zaadaptowany głównie przez malarzy okresu renesansu. jako jedyny akt kobiecy został był zaakceptowany przez Kościół, co dziś dziwi, zważywszy, że była wtedy większa cenzura wobec ukazywania aktu kobiety z mężczyzną...

Najstarszymi znanymi przedstawieniami Ledy z łabędziem są drzeworyty umieszczone w Hypernerotomachii Poliphii, książce wydanej w Wenecji w 1499 roku. Ze znanych artystów motyw Ledy i łabędzia w swej twórczości zawarli między innymi tacy artyści jak: Leonardo da Vinci, Michał Anioł, Baldassare Peruzzi, Francois Boucher, Salvador Dali, Luis de Silvestre, Paolo Veronese, czy Tintoretto.

Motyw Ledy z łabędziem stał się też bardzo popularny wśród kolekcjonerów ekslibrisów, a tym samym i również wśród ich twórców. Największą popularność uzyskał w II połowie ub. wieku, ale i obecnie wielu grafików realizuje zamówienia, jak też sami podejmują ten temat. Wśród nich warto wymienić chociażby: Rajmund Aszkowski, Ryszard Bandosz, Milan Bauer, Krzysztof Marek Bąk, Karel Beneś, Jiri Brazda, Jana Ćapova, Henryk Fajlhauer, Günter Hujbert, Katarzyna Handzlik-Bąk, Miroslav Houra, Egbert Herfurth, Pavel Hlavaty, Wojciech Jakubowski, Renata Kaiserova, Anatolij Iwanowicz Kałasznikow, Anna Klak, Karina Kopczyńska-Janiszewska, Torill Elisabeth Larsen, Wojciech Łuczak, Jaroslav Minar, Petr Minaka, Karel Musil mł., Jerzy Napieracz, Jiri Neuwirt, Antonin Odehnal, Evald Okas, Zbigniew Osenkowski, Vaino Tónisson, Jan Walkiewicz, Czesław Woś i wielu innych.