Dendrozofia. Las w sieci/sieć w lesie - Miejska Biblioteka Publiczna im. Józefy Bergelównej w Dobczycach, Małopolskie, Dobczyce

Projekt „Dendrozofia. Las w sieci/sieć w lesie” Anny Poduszyńskiej to opowieść o lesie rozumianym nie jako zbiorowisko drzew, lecz jako złożona, dynamiczna sieć powiązań, relacji i współzależności. Punktem wyjścia dla artystki stała się refleksja nad lasem jako systemem, w którym każdy element współtworzy większą całość.

Jak podkreśla prof. Marlena Lembicz z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, „LAS – to jedna z małych sieci relacji symbiotycznych w wielkiej sieci, jaką jest WSZECHŚWIAT…” To dzięki tysiącom lat ewolucyjnych interakcji może się samoregulować i trwać. Wypadnięcie jednego „węzła” wpływa na funkcjonowanie całego systemu. Ta myśl o kruchości i sile lasu stała się także osią artystycznych poszukiwań Poduszyńskiej.

Artystka postawiła sobie za cel połączenie tradycyjnego doświadczenia rysunkowego z nowymi kompetencjami cyfrowymi. Efektem uczestnictwa w warsztatach i szkoleniach z zakresu obsługi narzędzi cyfrowych jest książka artystyczna, w której linia i plama budują wizualną narrację o sieci zależności wewnątrz leśnego ekosystemu. Do współpracy nad projektem Poduszyńska zaprosiła prof. Marlenę Lembicz – wybitną badaczkę botaniki, ekolożkę, laureatkę nagrody Praeceptor Optimus, współautorkę interdyscyplinarnego projektu, łączącego naukę i sztukę: „Ryzosfera: Wielka Sieć Małych Światów” oraz Leśnołaza – popularyzatora wiedzy o lesie w mediach społecznościowych, łączącego naukową rzetelność z humorem i poetycką wrażliwością. 

W efekcie sam proces twórczy stał się tu formą „sieciowania” – dowodem, że zarówno drzewa, jak i ludzie nie funkcjonują w izolacji.

Podobnie jak drzewa wchodzą w relacje symbiotyczne z sieciami mikoryzowymi, by współdziałać w ramach ekosystemu, tak ludzie poprzez wymianę informacji, wiedzy i zasobów mogą budować jakości niemożliwe do osiągnięcia w pojedynkę. Efektem tej współpracy stała się seria prac analogowych i cyfrowych, które złożyły się na wizualną narrację artbooka.

Las, który „zapozował” do ilustracji to niewielki, lecz niezwykle zróżnicowany fragment zieleni położony między polami uprawnymi i łąkami. Nierówne ukształtowanie terenu, wąwozy i cieki wodne potęgują jego biologiczne bogactwo. Uważna obserwacja tej przestrzeni poszerzona o wiedzę na temat funkcjonowania „leśnego internetu” stały się podstawą pracy artystki w warstwie formalnej oraz koncepcyjnej.

Autorka przedsięwzięcia pracuje naprzemiennie w kolorze i w gamie monochromatycznej, posługując się malarstwem olejnym oraz rysunkiem piórkiem i tuszem. W „Dendrozofii” zdecydowała się jednak na oszczędną skalę czerni i bieli. Ten świadomy wybór pozwolił jej połączyć prace analogowe i cyfrowe w spójną całość oraz „przefiltrować” doświadczenia zmysłowe, koncentrując uwagę na strukturze, rytmie i relacji.

„W lesie i w pracy nad wizualną opowieścią o lesie doświadczam tego samego: czułości i surowości świata jednocześnie” – pisze artystka. – „Pochłania mnie praca nad detalem jako zbiorem mikrodoświadczeń, które składają się na opowieść o większym fragmencie rzeczywistości. Malarstwo i rysunek są dla mnie niczym las: przestrzeniami, w które wchodzimy, by odkrywać, przeżywać i interpretować świat na nowo”.

Uroczyste otwarcie wystawy prac Anny Poduszyńskiej oraz prezentacja artbooka „Dendrozofia. Las w sieci/sieć w lesie” odbędą się 27 lutego 2026 roku o godz. 18.00 w Miejskiej Bibliotece Publicznej im. Józefy Bergelówny w Dobczycach. Wernisażowi towarzyszyć będzie oprawa muzyczna, o którą zadbają: „Skład Intuicyjnej Muzyki Improwizowanej” (w składzie: Andrzej „Amok” Turczynowicz – gitara, Robert Zbela – głos, Wojciech Kogut – huehuetl, dayan) oraz Marek Cieślak.

Wydarzenie oraz występ muzyczny poświęcone są pamięci Małgorzaty Molendys – animatorki kultury, ilustratorki i pedagożki, przez lata związanej z dobczycką Biblioteką, której nagłe odejście wstrząsnęło lokalną społecznością.