O czym jest mowa, kiedy rozmawiamy o Krymie - Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Mazowieckie, Warszawa

O czym jest mowa, kiedy rozmawiamy o Krymie? O morzu, czy o stepie? O Konferencji jałtańskiej z 1945 roku, czy o państwie scytyjskim? O obozach pionierskich Artek, czy o radzieckim ludobójstwie Tatarów Krymskich? O narodach rdzennych, czy o casus belli trwającej w Europie wojny? Doświadczenie spotkania z Krymem może być tak różne, że ma się wrażenie jakby ludzie mówili o innych kontynentach. Dlaczego tak jest?

Krym — półwysep na Morzu Czarnym, który przez tysiące lat był punktem spotkania różnych cywilizacji. Ten półwysep jest ojczystą ziemią Tatarów Krymskich, którzy mieli tam swoje państwo i dziś po raz kolejny doświadczają presji kolonialnej. To półwysep przeniknięty walką, napięciem, miłością i nadzieją. Wystawa przedstawia refleksję współczesnych ukraińskich, w tym krymskotatarskich artystów i artystek, na temat uczucia straty Krymu po rosyjskiej okupacji półwyspu w 2014 roku. 

Wśród uczestników są artyści i artystki różnych pokoleń. Ci, którzy urodzili się na Krymie, i ci, dla których Krym jest częścią podróżniczego doświadczenia. Sevilâ Nariman-qızı i Emine Ziyatdin refleksyjnie ukazują różne wymiary krymskotatarskiej tożsamości w sytuacji utraty domu, a Rustem Skybin porusza temat oporu i obrony ojczystej ziemi.  

Yuri Yefanov przekształca wspomnienie rodzinnego miasta Gurzuf na Krymie, dziś niedostępnego, w cyfrową symulację przestrzeni publicznej, która nie tyle utrwala przeszłość, ile tworzy możliwe scenariusze przyszłości.  

Anton Shebetko z wdziękiem i smutkiem opowiada o społeczności LGBT+ w miejscowości Simeiz, która spotykała się na „dzikich plażach” i w kawiarni-barze „Jeży”: ten świat wolności już nie będzie istnieć tak, jak przed 2014 rokiem.  

Malarstwo i grafika Romana Mykhailova, Elmiry Shemsedinova, Oleksiy Borysov w różny sposób odsyłają widza do obrazu krymskiego horyzontu, w który warto uważnie patrzeć. Rzeźba kinetyczna Vitaliy Kokhan uchwyca migotanie między turystycznym symbolem Krymu a symbolem żałoby lub odporności i odwagi w kulturze krymskotatarskiej.  

Ironizujące refleksje Olega Tistola na temat stereotypowych symboli wypoczynku nad morzem realizują się w serii Południowe wybrzeże Krymu, z której jedna praca została zaprezentowana na wystawie.  

Nieco fantasmagoryczny pejzaż Pavla Makova jest jednym z pierwszych artystycznych odniesień do przewijającego się w jego twórczości motywu miejsca — od badań kartograficznych i topograficznych po metaforyczną interpretację.  

Medytacyjny performanse Vlodka Kaufmana i Khalila Khalilova ukazuje pragnienie Tatarów Krymskich powrotu do domu pomimo imperialnego wysiłku wymazania samej pamięci o narodzie. 

Ukraińscy artyści i artystki refleksyjnie zastanawiają się, czym jest Krym dla Ukrainy. W Zamku Ujazdowskim pytamy: czym jest Krym dla Europy? Kiedyś Adam Mickiewicz z tęsknotą patrzył na pozostałości krymskotatarskich twierdz. Czuł, jak ich realność zmienia się w przeszłość, i wspominał własną ojczyznę. O czym dziś myśli Europa, kiedy myśli o Krymie? A o czym myśli Krym? 

 Osoby artystyczne

• • Oleksii Borysov, Yurii Yefanov, Emine Ziiatdin, Vlodko Kaufman, Vitalii Kokhan, Pavlo Makov, Roman Mykhailov, Sevilâ Nariman-qizi, Rustem Skybin, Oleh Tistol, Khalil Khalilov, Anton Shebetko, Elmira Shemsedinova
• Osoby kuratorskie
  • Kateryna Semenyuk, Oksana Dovgopolova, Alim Aliev