150 lat Budowlanki w Zakopanem – wspólna historia pokoleń - Gmach Główny Muzeum Tatrzańskiego - Muzeum Tatrzańskie im. dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem, Małopolskie, Zakopane

Wystawa poświęcona jest jednej z najważniejszych i najstarszych instytucji edukacyjnych Podhala – szkole, która od 1876 roku nieprzerwanie kształci rzemieślników i budowniczych. Powołana do życia przez Towarzystwo Tatrzańskie w Zakopanem jako Szkoła Snycerska, była pierwszą tego typu placówką zawodową w regionie i jedną z najstarszych w Polsce. Jej dzieje nierozerwalnie splatają się z historią Zakopanego i Podhala, rozwojem stylu zakopiańskiego oraz kierunku art déco, a także działalnością wybitnych pedagogów i artystów, m.in. Stanisława Barabasza, Wojciecha Brzegi i Karola Stryjeńskiego.

Od początku głównym kierunkiem kształcenia było ciesielstwo i stolarstwo, rozumiane jako fundament budowania i kształtowania przestrzeni. Równocześnie uczono rzeźby figuralnej i ornamentalnej, rysunku oraz projektowania. Ideą kształcenia było tworzenie całości: wybudować dom, urządzić go meblami własnego autorstwa i wzbogacić o snycerskie detale. Nawet po wyodrębnieniu w 1948 roku Liceum Sztuk Plastycznych szkoła zachowała artystyczny charakter – snycerstwo, rysunek i myślenie twórcze pozostały ważnym elementem edukacji, a sztuka służyła funkcji użytkowej.

Szkoła odegrała ogromną rolę w życiu lokalnej społeczności. Jej absolwenci współtworzyli i współtworzą krajobraz Podhala, wznosząc proste domy i wille, a także obiekty użyteczności publicznej. Styl zakopiański, rozwijany i popularyzowany przez środowisko szkoły, stał się rozpoznawalnym symbolem regionu także poza jego granicami. Przez kolejne dekady placówka pozostawała miejscem przekazywania wiedzy, umiejętności i wartości, budując zawodową i kulturową tożsamość wielu pokoleń.

Wystawa ukazuje Zespół Szkół Budowlanych jako przestrzeń, w której rzemiosło spotykało się ze sztuką. Zwiedzający zobaczą projekty mebli i domów, modele chałup, meble oraz realizacje ciesielskie i stolarskie, a także rzeźby użytkowe, snycerkę, rysunki i prace malarskie uczniów oraz nauczycieli. Ważną częścią ekspozycji są archiwalne dokumenty, fotografie i pamiątki, które pozwalają odtworzyć atmosferę szkolnych lat i przywołać wspomnienia absolwentów. Wystawa opowiada o ciągłości tradycji, o pracy z drewnem jako sztuce oraz o szkole, która przez niemal 150 lat pozostaje ważnym punktem odniesienia dla kultury Podhala i życia jego mieszkańców.

Kuratorki wystawy: Marta Nędza-Kubiniec, Monika Pietraszko-Warchałowska