Ukazuje fragment biografii J. Piłsudskiego wiążący się z X Pawilonem: jego pobyt tutaj, kiedy jako czołowy przywódca PPS i redaktor “Robotnika” został tu osadzony wraz z żoną Marią 18 IV 1900 po wykryciu drukarni tego pisma w jego ówczesnym mieszkaniu w Łodzi. Dokumenty i fotografie ilustrują jego aresztowanie, pobyt w X Pawilonie, przebieg śledztwa, okoliczności związane z symulowaniem przezeń choroby psychicznej w celu wydostania się stąd, wreszcie przewiezienie go 15 XII t.r. na “leczenie” do szpitala w Petersburgu i udaną stamtąd ucieczkę 14 V 1901.
Piłsudski, dowiedziawszy się o preparowanych przeciwko niemu dowodach popełnienia zbrodni, postanowił wydostać się za mury Cytadeli. W jaki sposób tego dokonał i jaką rolę odegrało dwóch Rosjan, którzy dopomogli mu w ucieczce, dowiedzieć się można, zwiedzając tę niewielką, acz bardzo ciekawą wystawę stałą.